کاخ گلستان نگینی که در انفجار ترک خورد؛ زیباییهای ۴۴۰ ساله در خطر
به گزارش سیاست آنلاین به نقل از ایرنا، کاخ گلستان واقع در بافت قدیمی تهران، به دلیل معماری منحصر به فرد، گچبریهای ظریف، خاتم کاری، سنگتراشی، منبت، مشبک و آینهکاریهای خاص، به عنوان سندی زنده از تاریخ ایران در فهرست آثار یونسکو به ثبت رسیده است.
این مجموعه با حدود ۴.۵ هکتار مساحت، قدمتی بیش از ۴۴۰ سال دارد و محل سکونت پادشاهانی همچون آقامحمدخان، فتحعلی شاه، ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه و احمدشاه قاجار بوده است.
کاخ گلستان دارای بخشهای شاخصی از جمله شمسالعماره، تالارهای سلام، آینه، سفرهخانه، برلیان، الماس و کاخ ابیض است که هر یک زیبایی خاصی به مجموعه دادهاند.
آسیبهای گسترده؛ ارسیها و تالار آینه در کام حادثه
سکوت دیوارهای این کاخ، گواه تلخی بر زخمی است که بر دل تاریخ نشسته است. اکنون ۸۰ درصد ارسیهای بیهمتای این کاخ، که روزگاری شکوه گذشته را بازتاب میدادند، بر اثر موج انفجار حملات ددمنشانه رژیم صهیونیستی و امریکایی به قلب تهران از بین رفته اند.
کارشناسان میراث فرهنگی با قلبی شکسته از خسارتهای عمیق سخن میگویند. تخریب پنجرهها، اُرسیهای باشکوه، گرهچینیهای ظریف و آسیب به تالار آینه، همگی گواه فاجعهای بزرگاند. تالار آینهای که بیش از ۱۲۰ سال قدمت داشت و قرار بود پس از سالها مرمت، دوباره با شکوه تمام رونمایی شود، اکنون در کام این حادثه تلخ فرو رفته است.
کاخ گلستان، به عنوان میراث جهانی، براساس ضوابط بینالمللی و کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه، باید در زمان مخاصمات مسلحانه محافظت میشد. اما افسوس که تاریخ این بار نتوانست از خود دفاع کند و بخشی دیگر از هویت و اصالت ما، در معرض نابودی قرار گرفت. این حمله نه تنها به بناهای تاریخی، بلکه به روح و خاطرات نسلی که با این شکوه زیستهاند، آسیب رسانده است.
آسیب به ۱۴۹ اثر میراثی در ۲۰ استان
در حملات دشمن در جنگ رمضان ۱۴۹ اثر میراثی در ۲۰ استان کشور دستخوش آسیب شد؛ ۵ اثر جهانی، ۵۴ موزه، هفت بافت تاریخی شهری. خسارتی که تنها در برآورد اولیه، به بیش از هفت همت میرسد.
اما عددها، فقط عدد نیستند. هر رقم، بخشی از حافظه جمعی ماست؛ بخشی از هویت ما که شکسته یا خاموش شده. در تهران ۷۰ اثر، در اصفهان ۲۳ اثر، در گلستان ۱۲ اثر؛ جایی که تاریخ، مثل نخ تسبیحی که پاره شده باشد، تکهتکه روی زمین افتاده.
آسیب به اورسی ها و تزئینات فاخر کاخ گلستان
رئیس موزه مردمشناسی و مسئول موزههای کاخ گلستان درباره آسیبها و خسارتهای وارد شده به این بنای تاریخی گفت: ۱۰ اسفند سال گذشته ساعت ۲۱ براثر انفجارهای ناشی از حمله دشمن به ساختمان شماره ۲ قوه قضاییه و سایر ساختمانهای مجاور در میدان ارگ، مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان دچار آسیبهای جدی شد. امواج ناشی از این انفجارها به بخشهای مختلف کاخ خسارت وارد کرد و نخستین آسیب به شیروانیها، شیشهها و عناصر چوبی شامل درها، پنجرهها و اُرسیهای موزه مردم شناسی نزدیکترین ساختمان به محل انفجار وارد شده است.
جبار آوج در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: شیروانیها به دلیل نزدیکی به ساختمان شماره ۲ قوه قضاییه و قرار داشتن در حریم درجه یک کاخ، بیشترین آسیب را دیدند. این تعرض، برخلاف معاهدات و کنوانسیونهای بینالمللی، موجب خسارت به بخشهای حساس مجموعه شد. با توجه به فصل بارندگی در اسفند و فروردین، تیم کاخ گلستان به سرعت اقدام به حفاظت اضطراری شیروانیها کرد تا از آسیبهای ثانویه جلوگیری شود.
وی با بیان اینکه تقریبا ۵۰ تا ۶۰ درصد دربها و پنجرهها کاخ شکسته و نیاز به مرمت دارد، افزود: تزیینات وابسته به معماری کاخ مانند گچبریها، آینهکاریها و سایر تزیینات بخشهای مختلف کاخ دچار آسیب جدی شده اما سازه اصلی ساختمانها کمتر آسیب دیده است.
آوج تصریح کرد: در تالار آینه سقف، آینهکاریها و جدارهها دچار آسیب شده و براثر ریزش آینهها، لوسترها و روشناییها نیز صدمات جزیی دیده است. در ایوان تخت مرمر نیز بخش عمدهای از تزیینات و اورسیهای شاخص، آیینهکاریها و ۲ در خاتمکاری از دوره زندیه دچار خسارت شدهاند.
اقدامات حفاظتی و مرمتی
رئیس موزه مردم شناسی و مسئول موزههای کاخ گلستان درباره اقدامات حفاظتی و مرمتی گفت: قطعات جمعآوری آسیبدیده جمعآوری و برای استفاده در مرمت آینده نگهداری میشود. اشیای تاریخی بستهبندی و به مخازن امن منتقل شدهاند. همچنین برای جلوگیری از توسعه آسیبها حفاظت اضطراری شیروانیها، پنجرهها و درها انجام شده است.
آوج با بیان اینکه اقدامات حفاظتی شامل نصب نایلون برای جلوگیری از ورود گرد و غبار انجام شده است، اضافه کرد: برنامهریزی برای برآورد خسارت مالی و تهیه طرح مرمت جامع در دست اقدام است.
اهمیت تاریخی و فرهنگی کاخ گلستان
رئیس موزه مردمشناسی و مسئول موزههای کاخ گلستان تاکید کرد: این کاخ به عنوان نگین بافت تاریخی شهر تهران، در مجاورت میدان ارگ، محلههای عودلاجان، سنگلج و بازار تهران قرار دارد و تعرض به حریم درجه یک کاخ و بافت تاریخی، برخلاف کنوانسیونها و معاهدات بینالمللی بوده و آسیب به هویت فرهنگی و تاریخی شهر و کشور را در پی داشته است. این حمله نه تنها به بناهای تاریخی، بلکه به روح و خاطرات نسلی که با این شکوه زیستهاند، آسیب رسانده است.